Het lijkt me juist wel veilig op dat dak

De Kunststofsongs

Umberto Eco was 6 maart 2011 hoofdgast bij ‘BOEKEN’ het VPRO programma van Wim Brands. Op de vraag om de 19e eeuw te definiëren antwoordde hij:
– In de 19e eeuw is alles uitgevonden dat ze nu nog steeds gebruiken. Van de vulpen tot de auto. En zelfs het vliegtuig. En de radio. Praktisch alles behalve de atoombom en de computer. En zelfs de computer, je had de Babbage machine. Het was een bijzondere eeuw waarin alle moderne dingen zijn uitgevonden, de lift, de koelkast, de wc. Alles. Ijzeren gebouwen.-
In Zomergasten (seizoen 2010) had Maarten ‘t Hart het erover op zijn laconieke toon dat wij (de mensheid) bezig zijn om met z’n allen de tak door te zagen waarop we zitten.
Dit zijn twee voorbeelden van soundbites die ik zou willen gebruiken/vinden om iets te duiden in een compositie over het “waar zijn we nu helemaal mee bezig, met z’n allen”.
Van de ene kant is er de stand van zaken op dit moment, zoals het opblazen van non-issues tot veel te grote proporties, zie het hoofddoek gekrakeel, en het maar blijven uitmelken van belegen ideeën die in wezen op z’n minst meer dan 100 jaar oud zijn, zoals Eco laat zien en die de planeet intussen zwaar overvragen.

Van de andere kant zijn er de zaken waar we echt mee bezig zouden moeten zijn om te zorgen dat aan het eind van de 21e eeuw het mensdom niet als een betreurenswaardig groepje losers nog her en der ronddwaalt op deze planeet, die ze zelf in minder dan tweehonderd jaar uit hebzucht en domheid naar de knoppen geholpen heeft.

Zo’n twee jaar geleden opperde journalist Frénk van der Linden het idee dat ik vanuit mijn concept (muziek gecomponeerd op basis van spraak) iets zou moeten doen met het enorme archief dat het programma KunststofRadio intussen opgebouwd heeft. Door drukte en wat dies meer zij hebben we dat gegeven een hele tijd laten liggen. Maar na bovengenoemd gesprek van Wim Brands met Eco viel bij mij het dubbeltje: laat ik weer eens wat dieper gaan alles met wat ik in de afgelopen 20 jaar ontwikkeld heb, en dat kan ik doen door gebruik te maken van dat enorme reservoir aan interviews dat bij KunststofRadio op de plank ligt. Kortom: laten we beginnen.

21 Mei 2012 werd in Studio Desmet te Amsterdam de cd gepresenteerd Het lijkt me juist wel veilig op dat dak (De Kunststofsongs).
A.L. Snijders, Kader Abdollah, Joost Conijn, Jan Fabre, Jan Wolkers ze zijn allemaal een tijdje digitaal op bezoek geweest in mijn studio en door mij bewerkt tot iets wat op een lied lijkt. De cd is uitgebracht door de NTR als een soort relatiegeschenk. Hij is vrij te downloaden (inclusief hoes en teksten) via de link http://www.ntr.nl/kunststofsongs

Al snel bleek dat het hele project met instemming begroet werd.
Volkskrant, De Groene, Brabants Dagblad, Dagblad van het Noorden, De Limburger besteedden er uitgebreid aandacht aan. Muziekrecensent Erik Voermans van het Parool gaf de cd zelfs 5 sterren in zijn bespreking. Hij noemde het één van de fraaiste albums van het jaar.

Vanuit België kwam n.a.v. de cd het verzoek om een compilatie te maken van het afgelopen seizoen JOOS, een interviewprogramma op Radio1. Daarop heb ik de compositie gemaakt met de titel ‘maar wanneer praat je met elkaar vind u?’. Te horen zijn o.a. de stemmen van presentatrice Ruth Joos, Hugo Camps, Tom Lanoye, Connie Palmen en Toots Tielemans die ook nog spelend op zijn ‘broodje’ meedoet. Ik kon het niet laten omuit dat mooie interviewmateriaal nog een extra compositie te maken, een vraag en antwoordspel tussen Ruth Joos en Hugo Camps getiteld: ‘Wat zijn we sterk hè, meneer Camps’. 

LICHT VAN MIJN LEVEN

Tom America en Remco Campert

Vlak voor de zomervakantie 2014 luisterde ik puur toevallig naar het zaterdagochtend radioprogramma De Nieuwsshow. Daarin werd de bundel van Remco Campert Licht van mijn leven besproken. De recensent droeg ter illustratie het titelgedicht voor. In een verbale arabesk nam de dichter hierin afscheid van zijn tijdperk en tijdgenoten, hij raakte alles nog even aan en liet dat daarna los in een mooie troostende melancholie en waardering voor wat zijn leven hem gebracht had. Een ding was me meteen duidelijk: dit moest en zou ik op muziek zetten. En dan wel met de stem van Remco Campert zelf. Via via wist ik na een tijdje in contact te komen met de dichter. Die had geen bezwaar tegen een verklanking van het gedicht.

Augustus 2014 werd de voordracht van Licht van mijn leven bij Campert thuis vastgelegd. Een kleine twee maanden later was de compositie klaar en liet Campert in een reactie weten dat hij blij was met deze bewerking. Het leek me passend om bij Licht van mijn leven filmbeelden te laten maken. Dus zocht ik via zijn producent HettyNaaijkens (Scarabeefilms) contact met cineast Leonard Retel Helmrich de maker van o.a. het drieluik Stand van de zon, Stand van de maan en Stand van de sterren. Hij won hiermee tweemaal de hoofdprijs van het IDFA Festival en is de enige Nederlander die de hoofdprijs won op het Sundance Festival (Park City, USA). Door zijn methode van single-shot filmen was hij de juiste man om naast de verbale arabesk van Remco Campert een visuele variant neer te zetten. Het uiteindelijke resultaat ging in première tijdens het Nederlands Filmfestival te Utrecht.

THAT TINY PEA (pretty and blue)

Neil Amstrong Quotes

Op 16 juli 1969 werd de Apollo 11 missie met een Saturnus V-raket gelanceerd richting de maan. Aan boord o.a. astronaut en commandant van de expeditie Neil Armstrong. Omdat de NASA hem zag als een man met een niet al te groot ego werd besloten dat hij als eerste het maanoppervlak mocht betreden. Hoewel hij eigenlijk een testpiloot was, een man van weinig woorden, formuleerde hij toch een aantal dingen over hoe hij de aarde ervoer tijdens de reis en vanaf de maan die nog steeds indruk maken. Gezien de huidige tijdgeest ervaar ik deze uitspraken als zeer urgent, maar ze hebben daarnaast ook een poëtisch effect. Om dat aspect van diep inzicht en ontroering te versterken heb ik de woorden eerst naar het Frans vertaald. De tekst die zo ontstond liet ik inspreken door de jonge Française, Aurélie Camil. Zo vormde zich de kern van mijn compositie. Beeldend kunstenaar Paul Bogaers heeft later de filmbeelden bij de tekst en muziek gemaakt.

It suddenly struck me that that tiny pea, pretty and blue, was the Earth. I put up my thumb and shut one eye, and my thumb blotted out the planet Earth. I didn’t feel like a giant. I felt very, very small