Door Dieter van den Bergh - Het Brabants Dagblad 15-01-2003
Terug naar
Homepage

Zoals je naar een schilderij of beeld kijkt, zo wil hij dat er naar zijn muziek geluisterd wordt. Componist Tom America maakt dan ook geen gewone liedjes, maar muzikale sculptuurtjes. Hij interviewt mensen, samplet hun stemmen, neemt de spraakmelodie en kneedt er met noten minimalistische muziek omheen.

Met zijn spraakcomposities vormt de oud-popmuzikant (MAM) een genre op zich. Eerder zette de Tilburger gedichten van Jan Hanlo op muziek en deed spraakprojecten met Tilburgers, Amsterdammers en Brusselaren. Voor Terra di Siena reisde America af naar het poëtische Siena, de historische stad in Toscane, die hem al sinds zijn kunstacademietijd fascineert.

America raakte geïnspireerd door het beroemde veertiende-eeuwse fresco Il buon et il cattivo governo ('het goede en het slechte bestuur') van Ambrogio Lorenzetti en door de gebrande okertint die de oude stad typeert. De Tilburger was 'muzikaal geïnteresseerd' in wat de bewoners te vertellen hadden en hoe dat zou klinken. America, die net zomin ltaliaans spreekt als dat hij noten leest, trok met bandrecorder en tolk de volkswijken van Siena in. Hij interviewde markante Sienezen over de hartstocht voor hun stad, de kleur en hun relatie met het fresco. Thuis blikte America de Italiaanse spraakritmes in met zijn 'spraakorgel', het keyboard, maakte er samples van en componeerde er muziek bij. In zijn Tilburgse studiootje klinkt het resultaat. Ingeblikte strijkers golven mee op het ritme van een oude Italiaanse dames stem. America vertaalt haar woorden: 'Leven in zo'n oude stad is een medicijn tegen de waanzin van demoderne tijd'. Prachtig toch? Het swingt bovendien, het is net rap.'
Volgende 'liedje': 'Dit gaat over de Piazza del Campo in Siena, het mooiste plein ter wereld.'
Even later: 'Eigenlijk zijn het allemaal liefdesverklaringen van mij, door hun mond.'

Naast Terra di Siena schreef America Dover-Oostende, waar-in hij inwoners van het Britse Dover en het Vlaamse Oostende aan het woord laat over de zee en vooral de meeuwen, die het symbool zijn van de stad Oostende.

Projecten in Berlijn en Wenen staan op de planning. America wil verder Europa in. Op zoek naar andere talen, andere klanken, maar ook naar de Europese wortels. 'Eigenlijk wil ik aan de Verenigde Staten laten zien; hé jongens, we hebben hier ook wat! Er is meer dan Coca-Cola en McDonald's! We gaan veel te slordig om met onze eigenheid.' .

Voor zijn dialectproject de Winter? de Winter! toog America elke ochtend op zijn fietsje naar een Tilburgs bejaardenhuis om bewoners te ondervragen over de winter. Bij 'Siena' kwam iets meer kijken, maar het resultaat is volgens America hetzelfde; swingende verhalen van mensen van de straat. 'Het maakt niet uit of je de Tilburgse wijk Broekhoven of Siena komt, de mensen hebben allemaal op hun eigen manier iets te vertellen.'

In America's wereld van stemgeluiden kan alles, mag alles. De mogelijkheden zijn onuitputtelijk, nieuwe ideeën borrelen dan ook constant op. Zo maakte hij in samenwerking met Happy Hooker Xaviera Hollander een ode op Indonesië en Bali. Daarnaast sampelde hij de stemmen van Frits Barend, Henk van Dorp en Jan Mulder. 'Ideaal materiaal, constant aan het bekvechten, dus boordevol expressie.'